Lê-Jou-Eier: Oorgeërfde eienskappe

Die ineenstorting van ‘n huwelik bring onberekenbare pyn.

Kamee: Hulle sit op die bank in die kinders se sitkamer – ouma met die peutertjie in haar arms; oupa met die kleutertjie styf teen hom aangevly. Ouma onthou ‘n ou foto’tjie, geneem op die oggend van hulle troudag, van haar streepkat wat net so onder Gewese Liefling se beskermende arm geskuil het soos wat die kleutertjie vanoggend doen. Oupa het vandag amptelik en plegtig vir ouma kom vertel van die nuwe liefde in sy lewe…

Middelkind het sy pa se mooi mond geërf; wat my liewe skoonma met die kleine babatjie in haar arms sy “scallop”-mondjie genoem het.

Nou-die-dag sit ek en afkyk op die slapende peutertjie van Middelkind se broer Laatlam en besef skielik dat hierdie kleinding in die derde geslag sy oupa se mooi mond herhaal!

‘n Rukkie terug het my liewe skoondogter gewonder waar hierdie einste peutertjie die effense kuiltjie in sy kennetjie vandaan kry. Ek het stilgebly, maar my vermoede dat dit van my af is, is bevestig toe ek ‘n ou swart-en-wit foto opdiep – daarop, in die heerlikheid van my jeug, is die kuiltjie duidelik sigbaar.

Wat maak hierdie ouma nou met die skrynende hartseer dat sy nooit hierdie ontdekkings met haar Gewese Liefling sal kan deel nie?

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). 

Advertisements

Lê-Jou-Eier: Watse superkragte het jy?

Sy kan haar kamer soos ’n boomhuisie laat voel.

Sy verstaan dat ’n bondel takkies, ’n hopie klippies en ’n handvol sade kosbare skatte is wat bewaar moet word.

Haar ore is spitser as ’n kat s’n.

Sy het oë in haar agterkop.

Les bes: sy kan die krokodille wat onder die trap woon en hap-hap na die dogtertjie se voetjies as sy na die boomhuisie toe klim, met een skop verwilder.

Sy is bevoorreg, begenadig en dankbaar.

Sy is ’n ouma.

028

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). 

Lê-Jou-Eier: Waarvoor is jy bang?

Dae lank nadat Hester hierdie uitdaging gerig het, pieker ek nou al daaroor.

Ek hoor my mammie se stem: “My kind, jy is nou al omring deur ’n kring grynsende bobbejane wat jy agter die bult gaan haal het!”

Dan onthou ek dat die Bybel ons 365/6 keer bemoedig: “Moenie bang wees nie / wees nie bevrees nie!”

Een keer vir elke enkele dag van die jaar…

Lelies in vaas

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). Laasgenoemde blogpos is opdateer op 2017-09-05.

 

 

Grafskrif

Middelkind het onderneem om sy ma se as by Stormsriviermond te gaan strooi – daar waar die hoë rots toring en ek en hy eendag lank gelede gaan rondklim het toe die res van die gesin nie wou saamgaan nie.

As ek egter ‘n grafskrif moes kies, sou dit Johannes 14:2 wees:

“In die huis van my Vader is daar baie wonings…”

Hoe wonderlik maak Christus hier ruimte vir almal: die gelukkiges en die eensames; die oues en die jonges; die hardwerkendes en die dromers; die suksesvolles en die mislukkings…

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, klik op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke. Onder hierdie kategorie, kyk na die blogposte Lê-Jou-Eier: Reëls (2017-08-22) en Lê-Jou-Eier: Hoe neem ek deel? (2017-08-22). Laasgenoemde blogpos is opdateer op 2017-09-05.

 

Lê-Jou-Eier: Gee en Ontvang

Om te ontvang, is vir my heerlik. Toe ons as jong gesin in die Kaap gebly het, het ons presentjies per pos van my mammie en haar susters ontvang – versigtig in skoendose verpak, met die bruinpapier vol seëls geplak – ek het dit “hêppiebokse” genoem. Daarin was handwerkies: gebreide bedkouse en gehekelde truitjies vir die kinders. Daar was soms soetkoekies, vatlappies, ‘n nuwe voorskoot. My mammie het op ‘n keer sakkies met tellers vir ons kinders gemaak: een akker, twee koeldrankdoppies, drie knope, vier klippies, vyf skulpies…

Vandag nog is ek so bevoorreg om partykeer ‘n “hêppiesakkie” van ‘n vriendin te ontvang: ‘n bruinpapiersakkie met ‘n groot pot handeroom (wat my hande al meermale gehelp het om ‘n trek te verduur), ‘n wasgoedpennetjie waarop ‘n strokie mooi lint geplak is (daar is ‘n paar sulke pennetjies wat sakkies in die koskas toehou), ‘n botteltjie van haar eie heerlike mengsel droëvrugte, neute en klapper (dié verdwyn binne ‘n dag of twee), die mooiste handgemaakte kaartjie met ‘n psalmvers…

‘n Ander vriendin gee soms sommer so uit die bloute vir my ‘n boek: “…op voorwaarde dat ek dit ná jou kan lees”. Watter wonderlike geskenk! So stel sy my voor aan nuwe skrywers – dis hoe ek Karin Brynard se werk leer ken het. Sy bied my ook die gemeensaamheid van oor ‘n boek te kan gesels; met mekaar dit wat vir ons hoogtepunte was, te kan deel.

Ek is ook ‘n gretige gas; dis tog baie lekkerder om jouself rustig op te tooi en in iemand anders se eetkamer haar lekker kos te gaan eet as om self voor die stoof te staan! Vir ‘n gasvrou gee ek graag blomme, sjokolade, wyn…

Want dis ook vir my lekker om te gee. Ek’s nie so goed daarmee soos met ontvang nie, maar ek doen my bes. Party mense weet mos sommer instinktief hoe om presies die regte geskenk te kies – ek nié. As die ontvanger tog maar wis hoe ek wroeg: die presentjie is te klein/te groot/te goedkoop/te duur/onbruikbaar/vermetel/oorbodig/onbenullig/”coals to Newcastle”…sou hy/sy so gou moontlik vir my laat weet: “baie dankie, dis perfek/so welkom/net reg”, al was dit nie eers eintlik waar nie…

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, kliek op die volgende InLinkz skakel:

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke.

Nuwe onderwerpe word aangekondig elke Donderdag om 12:00 en sluit outomaties na een week.

 

Lê-Jou-Eier: Idiome

Die eerste Lê-Jou-Eier-uitdaging het my onmiddellik aan ‘n bepaalde deel van my kosbare vriendin dr. Helena Liebenberg se navorsing laat dink. Oor die jare het sy as Afrikaanse taalkundige die herkoms van Afrikaanse idiome op verskeie terreine nagespeur en met die interessantste gegewens vorendag gekom. Mens kry ‘n idee van haar verstommende hardwerkendheid as jy besef dat hierdie soort navorsing vir haar soos ontspanning was!

Uit die middeleeue het Afrikaans idiome soos die volgende geërf:

In die bresse tree – Wanneer ‘n middeleeuse stad onder beleg was en die aanvallers daarin kon slaag om ‘n gat (“bres”) in die stadsmuur te maak, het die verdedigers letterlik in die bresse getree deur in die opening te gaan staan om die vyand af te weer. Hieruit het die figuurlike betekenis ontwikkel, sodat ons vandag vir iemand in die bresse tree deur daardie persoon te ondersteun of te beskerm.

Witvoetjie soek – In die middeleeue was dit die gebruik om diere met wit voete tolvry deur die stadspoorte te laat gaan; dit was dus voordelig om so ‘n dier te besit. Hieruit het die betekenis ontwikkel van voordeel oor die algemeen na te jaag.

Ons vergeet soms dat ons voorouers op seilskepe die lang reis na die suidpunt van Afrika moes aanpak. Uit die skeepvaart kom uitdrukkings soos:

Die loef afsteek – Wanneer een skip aan die windkant (=loef) van ‘n ander skip beland het en dus letterlik die wind uit sy seile geneem het, het dit die ander skip bedroë gelaat. Wanneer mens dus iemand die loef afsteek, oortref jy daardie persoon.

Van bakboord na stuurboord – Van die linkerkant van ‘n skip na die regterkant; as mens iemand van bakboord na stuurboord stuur, jaag jy hom rond en bont, oftewel hot en haar.

Na die reise per skip het die reise per ossewa gekom:

Hot en haar Hot het na die linkerkant van die span trekosse verwys en haar na die regterkant.

Dit hotagter kry – Die osse wat heel agter getrek het, was die maklikste om m.b.v. die sweep aan te jaag. Gewoonlik is die sterker os regs ingespan, sodat die os op hotagter die swaarste gekry het.

Lunsriem – Dit was ‘n riempie (=strokie vel) wat om die pen (=luns) gebind was wat die wawiel aan die as vasgehou het. Uiteraard het hierdie riempie baie vuil geword, sodat dit ‘n erge belediging is as mens iemand as ‘n lunsriem beskryf.

So bewaar ‘n taal se idiome reste van die sprekers se geskiedenis…

Hoe jammer is dit tog dat jongmense se oë dieselfde onbegrypende uitdrukking kry wanneer hulle party van hierdie uitdrukkings hoor as wat myne kry wanneer iemand vir my probeer verduidelik hoe om ‘n “riemout” te gebruik…

Om die inskrywings van verskillende bloggers in Lê-Jou-Eier te geniet of om self ‘n eier te kom lê wat ons kan uitbroei en grootmaak, kliek op die volgende InLinkz skakel:

 

Vir die reëls van hierdie eier-boerdery, om raad te kry oor hoe om deel te neem en om elke week se aankondiging van die nuwe onderwerp te sien, besoek die volgende skakel by Dis Ekke.

Nuwe onderwerpe word aangekondig elke Donderdag om 12:00 en sluit outomaties na een week.

Tafels

Die stoflap vee oor ou merke op hierdie stewige tafel, wat my kind vir haar pers VSA-eetkamer aangeskaf het. Voordat dié soliede stuk hout hier tuisgekom het, het dit iewers anders diens gedoen. Watter kindjie het huiswerk daarop gedoen en die gomletseltjie veroorsaak? Watter skraap is dit daardie en wat het dié dag gebeur? So gaan swerf my gedagtes oor tafels deur vele jare…

Die Edwardiaanse tafel van my ouma, uit my tantes se huis, staan nou in Laatlam se huis. Dis eintlik te laag vir hedendaagse mensgroottes – jy moet mooi versigtig gaan sit, anders stamp jy jou dye ‘n bloukol. Saans by lamplig het die groot gesin formeel daarby aangesit en laterjare het my tantes vir hulle sussie en haar gesin aandete of Sondagmiddagkos daarop voorgesit. Van my vroegste herinneringe aan sorg en geborgenheid sentreer rondom daardie tafel.

Daar staan nog ‘n tafel in Laatlam se lapa: my mammie se eerste eetkamertafel in haar eie huis. Die blad is gelamineerde hout wat nou al afskilfer van jare se rondswerwe saam met my. Toe ek en my woonstelmaat as jongmeisies ons ouers en vriende onthaal het, was dit op hierdie tafelblad. Die tafel het rond en bont saam met my getrek en is nou nog nie lendelam nie. Mag sy nooi tog ook maar so sterk bly staan!

Skielik onthou ek die onstewige goedkoop planktafeltjie wat in my woonstelkombuisie langs die groen enemmelstofie diens gedoen het in die stormagtige jare van my laat-twintigs. Wat sou daarvan geword het? Waar is die mandjietafeltjie wat my jare lank gehelp het om bo in kaste by te kom? Die koffietafel met die bal-en-klou-pote? Kleiner meubels is so weerloos, hulle word so maklik agtergelaat.

Dit gebeur nie sommer met ‘n lessenaar nie: lessenaars word amptelik aan nuwe bewoners oorgedra, soos wat met ‘n digtersvriend se lessenaar gebeur het. Ek het so gehoop dat die muse saam met die tafel sou kom, maar nee – steeds kan ek nie dig nie…

My pa se lessenaar het wel iets van sy hardwerkendheid oorgedra – lange ure se werk het ek op daardie tafelblad ingesit… Deesdae sit ek en speel op die krakende lessenaartjie van my tannie en soms sit my kleindogtertjie op my skoot en YouTube kyk. In die sagte hout het sy met ‘n balpunt gaatjies gedruk; dalk wonder iemand nog eendag wat daar gebeur het.

In my dogter se tweede huis – ‘n yslike “apartment” wat vir hulle as huisouers gereserveer is − staan ‘n pragtige nuwe eetkamertafel: donker hout met hoë pote, waarby vier swaar houtstoele pas. Daar kon ek met my “stars ‘n stripes”- fidget spinner sit en speel. Ag, ek verlang so na haar.

Haar naam is op die tafel van my hart geskryf.

Tee

Vandag se blog-por is “Tea”. Omdat die uwe verslaaf is aan tee en ook aan blog-skryf, gehoorsaam sy summier. Ook om vir julle te laat weet dat dit wonderlik is om weer by julle almal te kan lees en te hoor hoe dit gaan – ons is nou weer op ‘n plek met wifi.

Ek hou van die Amerikaners. Hulle is vriendelike, hartlike mense, wat weet hoe om verjaarsdae en herdenkings en seisoene behoorlik te vier. Ek verstaan hulle taal (meestal) en verduidelik graag my aksent, wat orals opgemerk word. Dis lekker om in ‘n wêreld rond te beweeg waarin daar bekende elemente is, wat tog nie heeltemal bekend is nie.

So neem my dogter my en haar vriendin H na Camellia’s Sin Tea Parlor, ‘n bekoorlike teekamer in ‘n geskiedkundige ou dorp/amper stad Carlisle, hier in Pennsylvania. Hulle verduidelik hulle naam so:

Camellia sinensis is the botanical name for the tea plant; hence Camellia’s “Sin” (Did you know that all of the tea you drink comes from this one plant?)

Die voordeur van die geskiedkundige geboutjie sit vlak op die straat.

Met die geskenkwinkeltjie links, stap mens deur ‘n gang wat uitmond in die wonderlikste spasie, ‘n groot ou eetkamer met ‘n yslike bow window en fraai gedekte tafels: fyn porselein, sierlike teepotte, mooi tafeldoeke en bypassende lapservette.

Daar is ‘n muurkas met nog teepotte en koppies; ‘n rak vol hoede waaruit mens een kan kies om te dra terwyl jy teedrink, as jy sou wou; die mooiste muurversierings.

100_2265

Hier drink mens tee soos mens elders wyn drink: die een na die ander koppie saam met die vasgestelde spyskaart: sop, slaai, skons (sout en soet) en les bes, ‘n dubbelverdieping-koekbord met soet en sout happies. Dis ‘n eienaardige volgorde, maar dit werk goed en die porsies is (dankietog!) mooi klein en fyn, nie so skrikwekkend groot soos wat dit gewoonlik in die VSA is nie. (Ek onthou nou nog my skok toe ‘n “medium” Starbucks-koffie aan my oorhandig is…)

‘n Mens mag agtereenvolgens drie teepotte vol kies uit die oorstelpende verskeidenheid geure, op voorwaarde dat jy elke teepot eers leegdrink – We don’t like wasting tea! Ons het die volgende geure kafgedraf:

Snowflake – a black tea with coconut, almond and cinnamon; Pineapple upside down cake – a black tea with pineapple and cherry bits with caramel flavor; Fairy dust – a black tea blended with vanilla, spices and botanicals.

Ek het die tee swart gedrink, met een suikerblokkie in elke koppie, netjies deur ‘n suikertangetjie vasgeknyp en afgelewer. Diep asemteue het my laat besef dat die tipies Amerikaanse oordaad van gemengde geure (niks hier het net één geur nie!) tóg kan werk. Moet egter erken dat ek nie meer reg aan die Fairy dust kon laat geskied nie…

My liewe dogter noem hierdie uitstappie met reg ‘n viering van vrou-wees. Waar sou ons wees sonder tee?

100_2273

 

Vriendskap

In ʹn geselskap raak sy tjoepstil. Sy’s ʹn selferkende introvert, maar onder die (letterlik) niksseggende dop woed daar ʹn wonderlike ryk verbeeldingslewe en ʹn intense lewensvreugde. Om met haar deur ʹn Amerikaanse “store” te slenter, is om die Amerikaanse belewenis opnuut te ervaar. Sy haak vas by ʹn rak sonbrille en vis ʹn raam met “stars ʹn stripes” uit vir ʹn selfie. Sy rangskik ʹn ry patriotiese coke-blikkies sodat die Amerikaanse vlaggies in gelid oplyn en kiek hulle dan. Sy ontdek “pop tarts” en graankos met pikkewyne (?) op die houer. Hierdie kosbare universiteitsvriendin van my dogter het vir een week in die VSA kom kuier om my kind te ondersteun na haar ernstige operasie. Sy is gister weer terug Suid-Afrika toe en ons weet sy het veilig daar aangekom. Ons en Daisy die hond verlang verskriklik na haar.

100_2278

Na agt dae in die hospitaal, waartydens ek en haar man soos zombies in verskeie hospitaalkamers gesit het, is my kind ontslaan. Sy herstel stadig maar seker. Terwyl haar vriendin hier was, het ons elke dag op ʹn uitstappie gegaan, want H is ʹn wêreldreisiger met ʹn internasionale bestuurslisensie, anders as die uwe wat te skrikkerig is om aan die regterkant van die pad te gaan staan en ry. Die ekskursies was wonderlike medisyne, net die regte ding om V aan die gang te kry en haar weer aan die wêreld daarbuite gewoond te maak.

My hart is tot barstens toe vol dankbaarheid oor goeie mediese sorg, ʹn staatmaker-skoonseun, ʹn dapper dogter, ʹn dierbare vriendin en ʹn genadige Vader.

AAn Jffruo

In my omswerwinge deur ‘n leeftyd se sentimentele opgaardery ontdek ek ‘n vergeelde fotostaat van ‘n briefie. My dogtertjie het dit aan haar eerste graad 1-juffrou geskryf nadat sy in die middel van die jaar van skool moes verander. Genadiglik was albei haar graad 1-juffrouens geroepenes, wat haar voetjies veilig op die skoolpad geplaas het. Al die f’s is verkeerd-om, so ook ‘n enkele r en s. Die agterstevoor b’s kon ek darem as d’s oortik. Sy sluit die briefie af met ‘n gedig deur I.D. du Plessis, wat ons in die Kleuterverseboek ontdek het.

Dis asof daardie liewe ou dogtertjie hier langs my sit. Watter kosbare verantwoordelikheid om elke kindjie deur ‘n skooljaar te begelei! Ek bring hulde aan die onderwysers wat daardie verantwoordelikheid met geduld, bekwaamheid, blymoedigheid en liefde dra.

Aan Jffruo.

Jffruo die kendirs bei ons skool is soo stout hulu skrei jou oori van juo kop af. Ek is lief vir Jffuo. Ek is soo lief vir Jffruo daj liefti Vilette. xxxxxxxxx soonkies

Vir die rooi van die roos vir die dluo van die see vir die geel apilkoos wat die soomir ons gee vir die liet van die reen vir die gloet van die son vir die lievdi wat seën dank ons U leewinsdron Aamen.