Ierland = Feëland

Iewers in my kinderjare was daar ‘n fliek wat in Ierland afgespeel het. Ek kan niks meer daarvan onthou nie as dat dit ‘n geweldige sin van betowering by my geskep het. O, en die banshee wat my die ewige skrik op die lyf gejaag het! ‘n Banshee (uit die oud-Iers wat beteken “feëvrou”) is ‘n kwelgees wat iemand se dood aankondig deur te gil, te ween en te weeklaag. Daar word ook geglo dat hierdie gees sterwende familielede kom ontmoet om hulle veilig na die doderyk te lei. Selfs hier in Afrika het ons al gehoor van die “Little People” in daardie verre, mistieke land wat soms kindertjies steel of met een van hulle eie omruil, wat sommer maklik die vee sal vervloek en elke aand met ‘n pierinkie melk uit die boervrou se kombuis tevrede gehou moet word.

img-20181222-wa0032

 

‘n Wandeling in Drummonaghan Wood laat mens verstaan hoedat hierdie skilderagtige omgewing die land se dromers, digters en sangers tot mites en legendes geïnspireer het. Die reën val en hou op; val en hou op – sover as wat mens stap, hoor jy stroompies kabbel. Hier staan ‘n poel roeskleurige water – is dit die wapenrusting van ‘n gevalle ridder wat die water kleur, is dit sy bleek gesig wat onder die bome se weerkaatsings oop-oog boontoe staar?

024

Op die dik bruin blaretapyt lê ‘n enkele helderrooi of skelgeel blaar. Mos, korsmos, kersfeesloof en varings sorg vir al die kleure van ‘n groen reënboog. Skielik skyn die son helder en teken die gewel van die huisie af wat deur ‘n opening in die bome teen die oorkantste heuwel sigbaar is. Êrens blaf ‘n groot ou hond…

Waar die pad weer ‘n draai maak, stap ons ‘n diep, donker denneplantasie binne met bome so hoog dat dit lyk asof hulle geen einde het nie.

032

Dis eintlik ‘n verligting om aan die magiese krag van daardie towerwoud te ontsnap en weer jou eie werklikheid terug te vind.

img-20181222-wa0019

 

 

 

Advertisements

Oor Ierse katte en ‘n kliphuisie

Ontmoet die Ierse kat Bobby – ag ek bedoel Barbie. Sy is herdoop toe my kinders agterkom sy’s eintlik ‘n wyfie, nadat hulle haar as ‘n klein katjie aangeneem het.
Toe ek en my skoonsus die dag daar aankom, het Barbie ons een kyk gegee en laat spaander oor die grondpaadjie die wye, wilde (en sopnat) veld in. ‘n Kat so mooi soos wat sy is, behoort nie so vir (vriendelike, mak) mense te skrik nie!

100_2890

Sy is ‘n taamlike groot kat, hoofsaaklik wit, met ligbruin en donkergrys vlekke hier en daar, waarin daar ook strepies sigbaar is. Haar ogies is ‘n sagte, helder groen en haar digte pels is kort en sysag. Haar stert is ligbruin met donkerder ringe al in die rondte, ‘n besonders gespierde aanhangsel, wat om mens se hand vou wanneer jy dit streel. Op haar linkerflank is twee donkergrys strepe: ‘n duidelike is-gelyk-aan-teken. Sy wou egter nooit vir my vertel wat gelyk is waaraan nie.

20190103_212011

Sy het na ‘n dag of twee met ons vrede gemaak, maar in die proses my selfvertroue een hengse knou gegee. My lewe lank is ek besimpeld lief vir katte en hulle laat hulle gewoonlik hierdie tannie se toenadering welgeval. Toe Barbie nou uiteindelik besluit om weer voor haar eie kaggelvuur te kom lê, kies sy jouwaarlikwaar heel eerste my skoonsus se skoot uit! Ek was maar taamlik groen… Later het sy darem saans op my skoot ook kom lê, maar die oomblik dat my skoondogter kom sit het, was my beurt verby.

Volgens oorlewering was daar in die moeraslande van Ierland ‘n “bog cat”, ‘n groot swart kat wat vir mens geluk gebring het as jy dit sou sien. Dit was seker maar ‘n soort wildekat wat die Iere met hulle sjarmante geneigdheid tot fantasie met spesiale towerkrag beklee het.

img-20190105-wa0032

‘n Swart kat kon ek weliswaar nie onder oë kry nie, maar daar was darem een dag so ‘n yslike strepieskat wat tussen die rotse op die kruin van die heuweltjie in die weiveld langs die huis op ‘n jagtog uit was. In navolging van sy voorbeeld trek ek oujaarsoggend stewels aan (die veld is heeltyd so nat dat mens glad nie sonder oorskoene daarin kan gaan stap nie) en gaan verken die rotse. Ek stap vreesloos tussen die klippe rond, want Sint Patrick het mos al die slange uit Ierland verban!

Weggesteek tussen die rotse en bome is die ruïne van ‘n kliphuisie, waar ‘n ou tannie alleen gewoon het totdat die vyf huise waarvan my kinders nou een huur, gebou is. Daar is bakstene ook in die klipmure ingebou, dus kan dit nie te oud wees nie. ‘n Laaste paar skilfers blou verf klou nog aan die houtkosyne van die vervalle klein venstertjie en dit maak my sommer hartseer: dis al wat hier oorgebly het van die mooi Ierse gebruik om hulle vensterrame en deure sulke helder kleure te verf. Waar is die ou vroutjie heen toe haar rus hier verstoor is? Het sy haar kinders in hierdie huisie grootgemaak en saans haar man met ‘n warm vuur en stomende lamsbredie verwelkom? Het hier ook ‘n kat gewoon wat saans as die dagtaak afgehandel was op haar skoot kom lê en spin het?

152

Ondanks die skraal sonnetjie is dit baie koud met ‘n ligte wind, mens kan nie te lank buite rondloop nie. Na nog ‘n paar foto’s van skilderagtige, vervalle ou klipkraalmure blaas ek die aftog om my in die geselskap van my familie te gaan koester.

149

 

Hoogtevrees in Ierland

Omdat die uwe so ‘n geborge kindertyd beleef het, het sy min sielkundige bagasie – trouens, sy was nog altyd trots op haar kalmte van gees. Janee, trots is nie verniet een van die sewe doodsondes nie; so kom hoogmoed voor die val en dan “zijn de helden gevallen”! (Heel gepas, dat dié twee uitdrukkings albei na die aksie van “val” verwys.)

Toe my dierbare pa my ‘n leeftyd gelede help trek na ‘n piepklein woonstelletjie op die 14de verdieping van ‘n Johannesburgse woonstelblok in Joubertpark met die ironiese naam “King’s Ransom” (moes maar ‘n armlastige koning gewees het), sien ek hy loop so effens huiwerig met die oop gang langs, weg van die lae muurtjie af, styf teen die woonstelmure aangedruk. Nie een van ons rep ‘n woord daaroor nie, maar my mammie het my later vertel dat my pa nog maar al die jare hoogtevrees gehad het.

My seun-hulle woon op die platteland in die noorde van Ierland, naby die grens met die gedeelte wat onder Britse regering staan, maar darem nog deel van die vrye Ierse Republiek, in County Donegal. Hy huur ‘n bussie om ons mee rond te ry, sodat ons geselskap van ses heerlik gemaklik die panorama kan bewonder.

169

Op Nuwejaarsdag vat hy ons na die “Grianan of Aileach”, ‘n sirkelvormige heuwelfort van droëklipwerk, iewers in die 6e, 7e of 8e eeu n.C. gebou en in die 1870’s mooi gerestoureer. Die fort is 23,6 meter in deursnee, die ringmuur is 4,5 meter dik en 5 meter hoog. Dit vorm drie terrasse wat van binne af deur kliptrappe bereik word. Twee konsentriese grondwalle (wat mens nie eintlik meer kan sien nie) vorm verdere skanse en daar is ook ‘n put daar naby. Daar word vermoed dat die terrein reeds in die brons- en ystertydperk bewoon was.

165

Ons stap deur die lae ingang en my skoondogter en kleindogter klim soos ribbokkies tot heelbo teen die trappe op. Dit kan nie hoër of laer nie, ek moet agterna! Die trappe is heel begaanbaar, maar daar is niks om aan vas te hou nie… Halfpad boontoe besef ek hierdie avontuur is ‘n groot fout, want hoe gaan ek ooit weer heelhuids hier af kom? Bo gekom, voel ek naar en duiselig. Nooit weer trek ek my neus op vir mense met hoogtevrees nie, dis nie sommer geite nie, dis werklik! Gelukkig moet skoonma en ouma darem haar “pose” hou, met die gevolg dat ek myself onder beheer kry en oor die klipmuur gaan kyk.

ierland uitsig v anaf hillfort

Die uitsig is onbeskryflik wyd en asemrowend mooi: eers die gras- en heideveld van die berg, dan Ierland se kenmerkende groen lappiesveld met Lough Swilly in die verte. Nie eers die gedagte aan die terugtog demp my verwondering nie…

Ek wag tot skoon- en kleindogter weer met die trap af koerskry, gaan sit dan plat op die grond en skuif-skuif tot ek mooi in lyn is, met my voete op die tweede trap. Toe staan ek houtgerus op en klim stadig en statig teen al daai trappe af, terwyl ek innerlik gil: “Nooit, ooit weer nie!”

Moenie dat hierdie foto julle mislei nie – op hierdie oomblik is ek vrekbang.

ouma en isabella (ierland des 2018)

Oor koue en Gabby se gebedjie

Gister was die eerste dag vandat ons uit Ierland terug is dat die son behoorlik helder geskyn het. Ek het die warmte soos ‘n akkedis ingedrink. Kan nie onthou dat ek vroeërjare so erg koud gekry het nie, maar die afgelope rukkie in Ierland het dit maar swaar gegaan. Die een na die ander warmsjokolade het gehelp; so ook die rojale geëet. (Guinness kon ek rêrig nie afgesluk kry nie, maar Ierse pubs bedien ook koffie en tuis was daar wyn en Glühwein en Irish coffee.)

005

Elke aand maak my kinders die heerlikste kaggelvuur, met laasjaar se kersboomtakkies, houtplankies wat as “sticks” verkoop word, dik houtblokke, steenkool en – ja – ook turf (“peat”), wat spesiaal bestel is om vir ons daarmee vuur te maak. Dit bestaan uit plantmateriaal wat in die nat, suur moeraslande gedeeltelik verrot het tot ‘n donkerbruin massa wat baie soos grond lyk. In die ou dae is die turf in sooie uitgespit, maar deesdae word ‘n masjien gebruik wat die turf in ronde “stompies” ontgin. My skoonsus, veteraan van vele hardekool-Bosveldvure, kry so ‘n turfvuur sommer een-twee-drie aan die gang.

My Suid-Afrikaanse skoondogter, by wie ek onderdak kry, hou kontak d.m.v. WhatsApp. Sy stuur o.a. ‘n video waarin die twee kleintjies, op hulle mamma se bevel, “Hallo Ouma!” skree. Sy verseker my dat hulle my ook mis, soos ek vir hulle. Ek antwoord met ‘n stempos en noem o.a. dat ek so koud kry. Op 2 Januarie kom die volgende boodskappie:
Gabby het nou spesiaal gebid en vir Jesus gevra om seker te maak ”ouma kry nie koud nie en Jesus gee vir haar asb genoeg geld dat sy ‘n nuwe baadjie kan koop sodat sy nie koud kry nie – amen!”

Ag my ou liefie! My baadjie is lekker warm, maar buitenshuis moet ek aan die beweeg bly, anders raak ek misrabel – het my misgis om te dink broekiekouse, sokkies en dik jeans gaan genoeg beskutting wees!

Die middag na daardie WhatsApp bring my skoonsus vir my ‘n ekstra kledingstuk wat sy in haar tas ontdek het en nie gaan dra nie, iets in die lyn van ekstra-warm “longjohns”. (Terwyl ek vir die kuier ingepak het, het ek met ‘n soortgelyke lang affêre in my hande gestaan – een wat tussen my dogter se goedjies agtergebly het toe sy VSA toe is – en uiteindelik besluit ek gaan dit nie nodig kry nie! Hoe het ek myself nie verwens oor daardie dom besluit nie.) Ek is kinderlik dankbaar oor hierdie present, maar vra ewe knorrig: “Hoekom gee jy dit nou eers vir my?” Dis ‘n wonder sy het dit nie daar en dan teruggevat nie.

Die volgende dag is ons laaste uitstappie van die vakansie, na ‘n skouspelagtige “kasteel” (in 1870 gebou en dus nie ‘n regte ou kasteel nie) langs ‘n skilderagtige meer in die Glenveagh Nasionale Park. Ek dartel heerlik knus deur die uitgestrekte tuine op hierdie koue, groue dag; bewonder die appelbome wat kunstig gelei en vervorm is; verstom my aan die sneeuklokkies wat orals kop uitsteek. Ondertussen blom die besef in my hart: opregte gebede word verhoor – miskien nie presies soos wat daar gevra word nie, maar altyd tot ons beswil.

Winterlig en -lug van Ierland

Lank voordat St Patrick Ierland in die 5de eeu n.C. kom kersten het, het die mense onder andere ‘n songodin aanbid: Áine (uitspraak min of meer “Aanje”). Hoe goed verstaan ek dit na drie weke in die hartjie van die Ierse winter! Na amper drie jaar in Ierland vertel Middelkind hoe hy na die sonkeerpunt van 22 Desember uitsien, want van daar af is dit elke dag so ‘n rapsie langer lig…

Soggens so teen halftien is die son op; teen vyfuur is dit reeds weer pikdonker. Die son hang maar so laag bokant die suidelike horison rond, amper asof hy ietwat dikbek is. Meestal steek die wolke hom weg, maar nou en dan wen hy die stryd. Dan kleur hy die oggendwolke…

001.JPG…of sorg hy vir ‘n sobere sonsondergang.

Ierland sonsondergang.JPG
Die winterlig laat my aan die brons- en ystertydperk dink, soos deur die argeoloë afgebaken.

Die lig glans metaalagtig; die waters lê soos kwiksilwer onder die lae wolke.

ierlans se kwiksilwerlig op die see
Soveel water orals! Riviere, mere, stroompies, poele – en die reën kom en gaan na willekeur. Een wonderlike oggend is daar ‘n helder reënboog, met sy punt in die aangrensende skaapkampie. Bewaak Ierland se alomteenwoordige skape dalk potte goud?

ierse skapies2In 1795 verwys William Drennan in ‘n gedig na Ierland as “the emerald isle”, die eerste keer dat hierdie wonderlike beskrywing op skrif verskyn. Selfs in die grouheid van die winter straal die groen skakerings van mos en blare oraloor.

In “Ireland – a sacred journey” skryf Michael Dames:

Poets were specialists in liminality; they operated at the thresholds, between categories of space, time, or identity, in dangerous, “frontier” conditions, among uncomfortable truths. These they shaped into harmonious knowledge on behalf of the community.

Die Keltiese harp met sy assosiasies van digters en sangers – en ook onderdrukking en geweld – is nie verniet so ‘n bekende simbool van Ierland nie.

Op ons laaste dag in hierdie eienaardige, asemrowende land lyk die wolke só:

ierland altostratus undulatus
My skoondogter stuur vir my die volgende verduideliking:

You may have noticed some of these clouds across parts of Ireland this afternoon, these are known as altostratus undulatus. The altostratus undulatus is a type of altostratus cloud with signature undulations within it. These undulations may be visible mostly as wavy bases but frequently they are indiscernible to the naked eye. The wavy strips of clouds are generally near an inversion surface.

“Inversion” = “the act of turning upside down or inside out/ the reversal of a normal order, position, or relation” (Concise Oxford Dictionary); vandaar die meteorologiese term “temperature inversion”, wat aanleiding tot hierdie soort wolkformasie gee.

Ierland het gesmokkel met my kop…

ierland se lug

 

Vir my blogmaats

Hierdie jaar was op en af: soms effens moeilik, soms wonderlik. Steeds kon ek hier daarvan kom vertel en het julle meelewende kommentaar my moed gegee, of my vreugde beaam.

Tussendeur was daar die heerlike ontvlugting van die Towerinne se eskapades.

Nou is baie van my blogmaats op pad iewers anders heen vir die vakansie. Self vertrek ek en my gewese skoonsus oormore op ‘n epiese reis na Ierland, om by Middelkind en sy gesin te gaan kuier.

Coenie de Villiers het die mooiste gedig geskryf, waarin ‘n reis deur Suid-Afrika uiteindelik ‘n lewensreis word. Ek deel dit graag met julle, met erkenning en diepe bewondering vir die kunstenaar se verstommende talent.

Gebed van ‘n reisiger – Coenie de Villiers
– vir diegene wat elders bly of wat familie of vriende het wat oral om die wêreld nes gemaak het.
Sny vir my, o Heer, ‘n wandelstok of twee
Uit die woud by Tsitsikamma
en loop dan met my mee
Oor die vlaktes van die Groot Karoo,
oor die berge van Natal
Langs die kus af tot by Vleesbaai,
tot by die groen van Riversdal.
Brand die hemel van die Vrystaat
in my hart se dagboek in.
Laat my nooit die lug vergeet nie
wat aan die horison begin.
En Heer, is dit dieselfde son
wat by my reis se einde skyn?
Behou mens steeds die reuk van reën
as jou geheue dalk sou kwyn?
Want ek vrees mos nie die vreemde nie,
selfs die afstand laat my koud.
By U is daar geen leemte nie,
U bly steeds my behoud.
Al reis ek oor die sewe seë –
skuif kontinente stil verby
Sal ek my voetval op U rig,
my in die reis verbly.
Maar ek vrees tog wel die eensaamheid,
ek skrik die groot alleen
Dis dán wanneer U my moet dra
want U weet ek gaan daarheen.
Laat die sterre dus my kompas wees,
en U steeds my ware Noord –
Lei elke voetstap van my reis, o Heer,
want dit is soos dit hoort.

Die dag toe ek vir myself geskrik het

SafaribusToortsie se wonderlike prentjie van ‘n angsbevange stranddorper met die opskrif: “Brace yourselves, the Vaalies* are coming!” het my lekker laat giggel – maar dit bevat ‘n groot waarheid. Self was ek vele jare een van daardie bende wat die lewe van plaaslike mense kom versuur het.

Wanneer mens met kind en kraai in ‘n strandhuis vakansie hou, is daar geen sprake van “luilekker” nie. Die seelug en swemmery sorg dat die spulletjie soos sywurms al wat voorkom, verorber. Die kombuisie is piepklein en daar is geen wasmasjien nie, wat elke derde dag ‘n besoek aan die wassery beteken. In ‘n vergeefse stryd teen sand, vee mens jou omtrent besimpeld. “Nou gaan ons braai” is als goed en wel, maar raai wie maak die bykosse en was die skottelgoed?

Die strand is tjok-en-blok vol mense en ‘n oor-entoesiastiese platejoggie laat ons ore tuit met die vreeslikste musiek via sy kolossale luidsprekers. (Die arme jongeling was nogal verleë toe ek, na aan trane, vir hom gaan vertel het hoe verskriklik graag ek net die see se geruis sou wou hoor…nou nie dat dit enigsins gehelp het nie.)

Met dié dat die hele Gauteng se Valies nou op die kuspaaie rondrits, is die verkeersknope waarmee mens die hele jaar lank gesukkel het, eenvoudig na die stranddorp verplaas en sit mens, vir die soveelste keer op pad na die supermark, maar weer in die verkeer vas. Die enigste verskil is dat hierdie paaie hoegenaamd nie gerat is vir die volume motors nie.

Die dag na Kersfees is ek al vodde vakansie gehou. So sit ek maar weer in die tou motors op soek na vars brood om gister se ham op te plak. Die bakkery se broodrakke is dolleeg, maar ‘n kennisgewinkie beloof dat daar om drieuur die middag ‘n nuwe baksel sal wees. Ek pak die ent terug huis toe aan en klok later die dag om vyf voor drie weer by die bakkery in.

Die plek is stampvol, erger as op die strand, en toe die broodrakke se wieletjies aangerol kom, stu die massa vorentoe. ‘n Wilde gees neem van my besit en ek lê onbeskaamd elmboë in om nader aan daardie begeerlike brode te kom. Dis elke man/vrou vir hom-/haarself en die duiwel haal die laaste een! Ek gryp ‘n brood in elke triomfantlike hand en sit af na die kassier toe, min gepla oor diegene langs en agter my.

Agterna het ek met ontsetting besef hoe die oerdrang om oorlewing my daardie middag gedryf het. En daai brode het nie eens ‘n enkele diamantjie bevat nie…

* Afgelei uit die vorige naam van SA se noordelike provinsie “Transvaal”.

Vir Seegogga: Perlemoenfees

SafaribusSeegogga se feestelike perlemoenonthaal het my aan my heerlike kennismaking met hierdie eksotiese gereg laat terugdink.

Ons kinders was klein en Gewese Liefling het sy gesinnetjie by hom laat kom bly in Kaapstad, waar hy tydelik gewerk het. Hermanus het daardie jaar ‘n perlemoenfees gereël waarvoor spanne kon inskryf. Hulle moes eers self die perlemoen uithaal en dan op die rotse van die ou hawe kom voorberei (spierwitskoon skrop en met allerhande tegnieke sagmaak) en oor ‘n vuurtjie gaarmaak volgens ‘n resep van hulle eie keuse. GL se kantoor het ingeskryf en die manne het die nodige duikgerei gaan huur. Die spanleier was ‘n gesoute seekenner, maar die res was volslae amateurs. Die spanleier het met ‘n motorbootjie by die sloep ingevaar gekom en die res van die spanlede moes van die ou hawe af in die rigting van die boot swem, terwyl hulle perlemoen uithaal. (Hoogs oneties, dog uiters verstandig, het die spanleier ‘n klomp perlemoene op die boot versteek, wat hy op strategiese punte in die see gegooi het, sodat die perlemoenduikers dit ewe gemaklik kon oppik en in hulle sakkies bêre.)

GL het later vertel hoe die gewigte wat die verhuurder van duiktoerusting vir hom gegee het, veroorsaak het dat hy soos ‘n klip gesink en toe maar op die bodem aangestap het tot by die boot, waar sy spanmaats hom moes ophys en aan boord sitgemaak het. Daar was geen sprake van perlemoen “uithaal” nie, oorlewing was sy enigste oorweging.

Salig onbewus van hierdie drama het ek en die twee kleuters op die rotse gespeel. Ons dogtertjie was so in haar skik met haar nuwe paddavoetjies dat sy verseg het om dit uit te trek: kapliks, kaplaks het sy tussen die mense rondgeloop. So ‘n dag het darem maar ‘n heerlike gemoedelike atmosfeer: orals waar sy gekom het, het sagte glimlaggies van die besige perlemoenbewerkers haar begroet.

Later, rasend honger, kon ek by die verskillende stalletjies gaan proe: perlemoenfilette, geurige stoweperlemoen, gemaalde perlemoen… Dit was seker die avontuurlikste geëet van my lewe, onder ander omstandighede sou ek maar vir roereier gevra het…

Iewers het ek twee kiekies van hierdie heuglike dag:
1. GL wat in volle duikmondering staan, slaggereed met sy duikbril op die voorkop en gewigte om die middel, met ‘n taamlik onstuimige see in die agtergrond.
2. GL in ‘n opvoustoel, duikpak oopgerits en halfpad uitgetrek sodat dit soos ‘n vrot vel om hom hang. Hy sit langbeen agteroor op sy stuitjie en mens kan sien die man is moeg; trouens, so gedaan dat die res van die span maar die perlemoen moes skrop en bewerk.

Vir VirgoC: ‘n Herinnering

SafaribusDie ou Dakota daar langs die Gariepdam het my aan een van my mees onbesonne avonture laat terugdink.

Begin 1979. Daar is ‘n paar vliegtuigsitplekke so dwarsweg vasgesit net langs die Hercules se deur; verder is die binnekant met “hoenderneste” behang – stewige seilraamwerke waarop die troepies in vier lang rye so met die lengte van die vliegtuig af vir mekaar sit en kyk. Party keer terug vir ‘n tweede of derde toer in Suidwes, ander is heeltemal groen en weet glad nie wat om te verwag nie.

F klim by die vliegtuig in, getooi in ‘n sagte voile-tentrokkie met sulke pante voor af, wat veronderstel is om haar baba-boepie weg te steek (aan die einde van die sewentigerjare van die vorige eeu was daar geen sprake van die noupassende swangerkleertjies wat deesdae gedra word nie). Haar man is drie maande lank grens toe gestuur en hy oorweeg dit om langer te bly; daar is ‘n hele dorpie vir die staandemaglede se gesinne ingerig, sulke lang karavaanhuise wat semi-permanent staangemaak is. Die motivering vir F se reis is om te gaan beleef of sy kans sien vir ‘n lewe in die boendoe te midde van die bosoorlog.

Sy sit die drawiegie met haar babadogtertjie sommer so skuins voor haar op die plankpaadjie neer, waaronder mens die gestroopte dop van die vliegtuig kan sien. Hier is geen bekleding of panele om die binnekant te versag nie, want elke stukkie onnodige gewig is verwyder. Die Hercules se enjins begin te dreun en stadig skud die swaar ou walvis van die lug die swaartekrag af, kry doelgerig koers na die noorde.

Op Oshakati klim baie van die troepies af. ‘n Paar nuwe passassiers klim op, maar die vliegtuig is nou aansienlik leër soos dit verder vlieg – noord, steeds noord… Skielik, sonder waarskuwing, voel dit asof die vliegtuig val! F sou later hoor dat dit die landingstegniek is om ‘n moontlike vuurpylaanval te fnuik. Die manne in daai vliegtuig kon bly wees dat sy haar stem weggeskrik het, anders het hulle ore getuit. Die Hercules kom tot stilstand en wanneer die deur oopgaan, staan Gewese Liefling daar vir sy gesinnetjie en wag, bruingebrand en maerder in sy bos-uniform, met sy mooi druipsnor (onthou, dis die sewentigs) en sy oë vol liefdevolle verwelkoming.

Die volgende week is vol hoogtepunte:
Aandete by een van sy vriende, ‘n pannekoekaand by iemand anders. ‘n Braai waar die troepies die hele stapel roosterbroodjies wat F gemaak het, tot oneetbaarheid verskroei. ‘n Aand in die kroeg waar GL ‘n toekenning ontvang. Die baba is moeilik en een van die vrouens bied aan om met haar in haar stootwaentjie te gaan stap, sodat F die seremonie sonder steurnis kan geniet.

Laat een middag sit GL, F en die dogtertjie buite hulle tydelike karavaanhuis op die gras, toe hulle ‘n onmiskenbare beweging sien: ‘n groterige slang wat vinnig aangeseil kom. Instinktief gryp F haar kind en hardloop na die huis toe. Die slang beland onder die karavaan, vanwaar dit maklik by die huis sou kon inglip. Daar maak GL dit met ‘n klip vankant – die uiterste dapperheid, in ag genome dat GL ‘n dodelike vrees vir slange het. Sy makkers eien die slang die volgende dag as die een of ander soort kobra.

Die dag toe hulle moet terugvlieg, kom staan die vlieënier by F in die kajuit en ginnegaap. Sy is nie nou meer die onbekende passasier wat op Waterkloof opgeklim het nie. Al te gou is sy en die dogtertjie en die boetie-op-pad weer tuis. Op die ou einde besluit GL om nie die pos op die grens te aanvaar nie, sy loopbaan volg ‘n ander koers.

Naskrif: Wanneer ek lees oor die wroeging wat sovele van die troepies van destyds nog steeds verduur, maak dit my oneindig hartseer dat soveel goeie bedoelings, opregte idealisme en patriotisme tevergeefs verspil is. Ek gaan nie betrokke raak in ‘n debat oor die destydse bosoorlog nie, dis ‘n onderwerp wat in elk geval liefs vermy moet word. Maar met die kennis wat ons gehad het, het ons ons bes gedoen…

Vanuit my status as ouma wonder ek oor my mammie: hoe het sy dit reggekry om my en haar een-en-‘n-halwe kleinkind op daardie ekskursie te laat gaan, sonder ‘n enkele beswaar of vermaning?

Vir Woordnoot: Die litroos

Terwyl ek so aan die stories lees wat jou muse oor jou kom uitstort het, roer iets aan jou rooiblomprentjie elke keer my hart op ‘n diep-onbewuste vlak. Vandag kyk ek mooi daarna en besef: dis mos daardie groot litroos wat tweemaal per jaar uitbundig aan die growwe blare van die afgeskeepte ou plant uitbars!

Ek is hopeloos met plante, dis suiwer genade as selfs die gehardste vetplant my “sorg” oorleef. Een so ‘n dapper plant – einste so ‘n rooi litroos − het my op ‘n baie donker tyd in my lewe weer moed gegee.

Dis vroeglente en ek en my dogter ry na die huis wat ons moes ontruim om vir oulaas ‘n paar goed te gaan oplaai. Wenend dwaal ek deur die ruimte waar ons ons gesin grootgemaak het. Ek huil oor die muurskildery in my kind se kamer en oor die tuinplan wat toe nooit ten uitvoer gebring is nie. Ek kyk deur ons kamervenster na die slykgroen swembad wat in gelukkiger dae koel en blou geskitter het. Ek strompel oor die dorre gras om my arms om die silwer-eik te gaan slaan, toe die helderrooi skouspel my tot stilstand ruk:

Aan elke blaar van die plant in die witgeverfde pot pryk die sysagte skarlaken blomme met die pragtige liggeel meeldrade, ‘n kleuruitbarsting in die vaal verwaarlooste tuin. Dit slaan my asem weg.

“Kyk, Liefie, kyk!” Met my arm om my staatmakerkind se skouers staan die twee van ons oorstelp deur die verbete skoonheid van hierdie bloeiende plant. Met my laaste bietjie stem kry ek dit uit:

Nogtans sal ek jubel…